Ana Sayfa İktibaslar Müteârız Hadislerde Tercih Sebebine Dair .!

Müteârız Hadislerde Tercih Sebebine Dair .!

79
0

İki hadis arasında tercih yapmak ise meşakkatli ve son derece güç bir iştir. Çünkü birinci safha — ikisinin arasım bulma safhası— anlayış ve dirâyet ister; ikinci safha —nesh safhası— da, buna muttâli olmayı ve buna delâlet eden bir rivâyetin mevcudiyetini gerektirir.

Tercih’e gelince : Hem dirâyet hem rivayet ister. Dirâyet, yüksek bir anlayış ve parlak bir zekâ ister. Rivayet de, bir meseledeki hadîslerle ilgili bütün külli ve cüz’ileri bilmeyi gerektirir. Hadislerin isnadlan ise ne kadar da yorucudur! Bu; hadîsleri rivayet eden sahâbîleri, hayatlarını, sıfatlarını, hadîste kullandıkları lafızları v.s. buna benzer hususları bilmeyi gerektirir.

Usûl âlimleri, müteârız iki hadîsten birini tercih etmeyi gerektiren sebeplerin neler olduğunu tesbitte güçlük çekmişlerdir. el-Hâzimî (548-584) «el-î’tibâr fi’n-Nâsîh ve’l -Mensûh mine’l-Âsâr» adlı eserinin mukaddimesinde bu meseleye temâs etmiş ve (s. 9 – 23’de) tercih sebeplerinin ellisini zikretmiş, ayrıca bu sebeblerin pekçoğuna misal de vermiştir. Bu bahsi bitirirken de (s. 23’de) «Bunlardan başka, bu muhtasarı uzatmamak için zikretmekten vazgeçtiğimiz daha pekçok sebep vardır.» demiştir.

Sonra Hafız el-Irâkî (725 – 806) gelmiş ve İb-nu’s-Salâh (v. 643)’ın «UIûmu’l-Hadis»ine yazdığı haşiyede, el-Hâzimî’nin bu sözünü nakletmiş ve s. 245’de) «Tercih sebeblerinin sayısı yüzden fazladır. el-Hâzimî’nin bunları muhtasar olarak zikrettiğini gördüm. Önce el-Hâzimî’nin zikrettiği elli sebeble başlıyorum, sonra akabinde, diğerlerini zikredeceğim.» demiş ve yüzon sebeb zikretmiştir. Sözlerinin sonunda (s. 250’-de) şöyle demiştir : «Bunların dışında daha başka tercih sebebleri vardır ki, bunların kimisinin kabûlü münâkaşalıdır — yani diğer bir kısmı da makbuldür demektir—; kezâ zikrettiğimiz sebeblerin bazıları da münakaşalıdır.

Buradan; zahirde müteârız iki hadis gördüğü zaman, pek çok tercih sebebi arasında başka sebeblere hiç itibâr etmeksizin, hemen Sahîhayn’daki hadîsleri Sahîhayn’da olmayan hadislere tercihe kalkışan bazı kimselerin cehâletini veya câhil gibi görünmelerini anlıyoruz. Halbuki Hafız el-Irâkı (725 – 806), tercih sebeblerini sıra ile zikrederken «Hadîsin Sahîhayn’da olması, Sahîhayn’da olmayan hadîslere tercih edilme sebebidir.» şartını, yüzon şart içersinde, yüzikinci sırada zikretmiştir.

Bu adamlar ister gâfil olarak ister gâfil gibi görünerek; yüzbir tercih sebebini heder etmiş olmaktadırlar. İşte ilmin hakikî önderleriyle âlimlik taslayanlar arasındaki fark budur ! Allah hepimize hidâyet ve selâmet ihsân etsin.

İktibas : Muhammed Avvame K.s – İmamların fikhi ihtilaflarında hadislerin rolu

CEVAP VER

Mesajınızı girin
Adınızı buraya girin