Ana Sayfa İktibaslar İstiva ala edatıyla geldiği zaman mekan mı ifade ediyor ?

İstiva ala edatıyla geldiği zaman mekan mı ifade ediyor ?

529
0

ŞÜPHECİ

el-İstivâ kelimesi, ‘alâ ‘edatıyla kayıtlı olarak geldiği zaman Arab lügatında bunun anlamı, bir şeyin üzerine yükselmek ve yerleşmek demektir. O’nu yükselmesi zatında ve mekanında yükseklik ve üstünlüktür. Bu Ayeti celilelerde zikri geçen istiva kelimesinin anlamı ise; yerleşme. Kurulma… Ve… Oturma demektir… Kelimenin bu anlama geldiğine delalet eden delillerinden bir kaçı ise şunlardır.

وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءكِ وَيَا سَمَاء أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاء وَقُضِيَ الأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْداً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ“

Ve denildi ki: Ey yer, suyunu yut ve ey gök suyunu tut. Su azaldı ve iş bitirildi. Gemi de Cudi’ye oturdu. Haksızlık yapan kavim yok olsun. “ (Hud: 44. )

Bu Ayeti celile de geminin cudi dağı üzerine oturduğundan bahsedilmektedir. Yani istiva’nın oturma, yerleşme manasında olduğu anlatılıyor. Rabbimiz yine bir Ayeti celilesinde şöyle buyurur:

وَالَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ الْفُلْكِ وَالْأَنْعَامِ مَا تَرْكَبُونَ لِتَسْتَوُوا عَلَى ظُهُورِه“

“ O’ki bütün çiftleri yarattı ve size bineceğiniz gemiler ve hayvanlar var etti. Ki, onların sırtlarına kurulasınız – oturasınız – “(Zuhruf): 12 – 13. )Bu Ayeti celileden de anlaşıldığı gibi istiva, oturma, kurulma anlamına gelmektedir… Mu’minun suresinde de Rabbimiz şöyle buyurur:

فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى الْفُلْكِ …“

Sen ve yanında bulunanlar gemiye yerleştiğiniz zaman… “Mu’minun( 28)Bu Ayeti celileden de istiva, yerleşme(istikrar) anlamında kullanılmıştır.

CEVAP

Delil olarak sunmuş olduğu üç ayette geçen “istivâ ” sözcüğünün manası doğru ama dikkat ederseniz bu manaları yaratıkları için kullanılmıştır. Her kim Allah’ın istivâsını yaratıkların istivâsına benzetirse Müşebbihe olur. Her kim de Allah’ın istivâsının benzeri hiçbir şey yoktur derse o muvahhiddir . Çünkü bu üç ayetin hepsi bir mekanda yükselme, mekan tutma ve bir yere değme gibi özellikleriyle yaratılmış birer istivâdırlar. O halde bu ayetler ne için delil olabilir?

Allah’u tealâ( haşa) bir mekanda yükselme, mekan tutma ve bir yere değme anlamında istivâ ettmekten münezzehtir. Bir diğer hususta Kur’an’da istivâ’nın alâ takısı ile sadece yukarıdaki anlamlarda gelmediğidir. Delili ise Allâh-u Teâlâ’nın şu buyruğudur.

فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ (Fetih/29) burada ”küvvetlenmek” ”düz olmak” anlamında kullanılmıştır. Bu ayette Allah’u tealanın istivâsına delil olamaz.

Ayrıca arap dili uzmanı Râgıp el-İsfahânî, de”istiva” kelimesine: ”Müsâvî olmak; kendi kendine itidal manasını vermiştir. Arapça olan bu kelime ”alâ” takısı ile “istilâ”, “ilâ” takısı ile “nihayete erme” manasında da kullanılır”. demiştir.

Dilin sahipleri olan Arapların kullanımını dikkate alanlar ve kelâm kitaplarında da geçen cahiliye şaiiri Ahtel’in “Kad istevâ bişrun ale’l ırâki min ğayri seyfin ve mihrâkî” “Bişr Irak’ı kılıç kullanmaksızın ve kan akıtmaksızın istiva etti” beytini şâhid getirerek bu şiirde “istiva”nın (”alâ” takısı ile) “istila”(hükmetmek) anlamında kullanıldığına dikkat çekerler. Ayeti (Hadid/4) bu şekilde yorumlamanın te’vil değil hakiki anlamlarından tenzihe uygun anlamı tercih etmek olduğunu ileri sürmüşlerdir.

Ondan sonra ayette “Arş’ı‎n üzerinde” ifadesi geçmemektedir. Çünkü عَلَى “Ala” kelimesi illa ki, “mekân” manası‎nda olmaz ve kullanı‎lmaz. “Ala” sözcüğünün başka manalar‎ı da vard‎ır.

Allâh-u Teâla şöyle buyurdu:

أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ (Bakara /5)

Anlamı‎: ”İşte onlar Rablerinden gelen hidayet üzeredirler. ”

Bu ayette geçen عَلَى mekânla mı‎ tefsir edilir?

Yine Allâh-u Teâlâ şöyle buyurdu:

وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ(Bakara /61)

Anlamı‎: ”Ey Musa! Bir tek yemekle yetinmeyiz. ”İşte bu ayette de عَلَى kelimesi geçti ama “mekân” manas‎ında değildir. Çünkü onlar yemek üzerine oturmayacaklard‎ır.

Yine Allâh-u Teâlâ şöyle buyurdu:

أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ (Bakara / 80)

Anlamı: ”Yoksa Allâh hakkında bilmediğiniz şeyleri mi söylüyorsunuz?”Burada da عَلَى kelimesi geçiyor. Hâşâ “mekân” olarak tefsir ederseniz “Allâh’ın üzerinde” olur.

Demek ki, عَلَى kelimesi her zaman “mekân” olarak açıklanmaz.

İktibas : Ali Hoşafçı – Selefilik adı altındaki görüşlere ehli sünnetin cevapları

CEVAP VER

Mesajınızı girin
Adınızı buraya girin