Kader gerçekten var mıdır? Manası nedir?

Cevap: Hak mezheplere göre kaderin gerçekliği vardır. Manası ise şudur: Allah Teala, herşeyi ezel ilminde takdir etmiş ve bu şeylerin, kendince malum olan belli zamanlarda ve belli özelliklerde gerçekleşeceğini bilmiştir.

Bu sebeple o şeyler de Allah’ın takdir ettiği biçimde meydana gelmektedir.

Kaderiyye, bu meseleyi reddederek Allah Teala’nın eşyayı takdir etmediğini, daha önce onlar hakkında bilgi sahibi olmadığını ve meselenin müstenefetu’l-ilm olduğunu, yani olay vuku bulduktan sonra olaydan haberdar olduğunu iddia etmişlerdir.

Böyle yaparak Allah’a iftira etmişlerdir; Allah, bu iftiralardan çok yücedir. Zaten bu fırka, Allah’ın tayin ettiği kaderi inkar edip kaderlerinin kendi elleriyle çizildiğini iddia ettikleri için Kaderiyye adını almışlardır. Makalat sahibi kelamcılar şöyle demişlerdir:

Bu çirkin ve batıl görüşü savunan Kaderiyye türü, tarih sahnesinden silinmiş ve ehl-I kıble içesinde bu görüşte olan başka bir fırka kalmamıştır. Son dönemlerdeki Kaderiyye fırkası ise, kaderin varlığına inanmakta ama hayrın Allah’tan geldiğine kabul ederken, şerrin başka birine ait olduğunu söylemektedirler. Allah Teala böyle bir inanıştan münezzehtir.

Konuyla ilgili olarak Hattâbî şunları söylemektedir:

“Pek çok insan, kaza ve kaderin manasının, Allah Teala’nın kulunu, kaza ve kaderine zorlaması, baskıda bulunması anlamına geldiğini zanneder ama durum hiç de öyle değildir. Kaza-kaderin anlamı, Yüce Allah’ın, ezeli ilmi gereği, kulun ileride ne yapacağını haber vermesidir. Yani Yüce Allah, sadece kendi takdiriyle o kulun yapacağı şeydeki hayır ve şerri yaratmaktadır. Kitap, Sünnetten pek çok kati delil; sahabenin, selef ve halefin ehl-i hal ve’l-akdinin icmaı, kader tayininin Allah Teala’ya ait olduğunu ifade etmektedir.”

Seyda muhammed emin er k.s

• < Önceki    
• Sonraki >